| Koło nr 20 Literacko-Dramatyczne im. Kazimierza Przerwy-Tetmajera |
 |
 |
Koło Literacko-Dramatyczne powstało w styczniu 1949 roku, przyjmując nazwę Koło Dramatyczne Górali Tatrzańskich. Jego celem było i jest utrzymanie, pielęgnowanie, szerzenie tradycji i kultury Podhala. Koło przyjęło godne imię Kazimierza Przerwy-Tetmajera, „Panicza z Ludźmierza” (jak go zwano), wielkiego poety, pisarza, który rozsławił Podhale i jego lud. Polscy emigranci, choć na obcych, ale przyjaznych ziemiach, organizowali polonijne grupy i tak też powstało koło literacko-dramatyczne. Głównym inicjatorem założenia koła był Józef Łopatowski, pierwszy sekretarz Związku Podhalan w Północnej Ameryce, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tworzył, pisał sztuki sceniczne o tematyce podhalańskiej, jak: „Wesele u Jędrzejowej z Hranic”, „Jak dobrzy chłopcy poszli za bucki”, „ Wesele Janosika”. Pierwszym prezesem koła był Franciszek Benedyk, wiceprezesami – J. Łuszczek, K. Stoch, Ludwina Kasjan. W radzie gospodarczej byli: S. Bachleda Baca, Jan Goziok. Do koła należeli też: Józef Łopatowski, Michał Rekucki (studiował na Sorbonie w Paryżu, ukończył Akademię Sztuk Pięknych, artysta-malarz), Franciszek Chowaniec (kapelmistrz orkiestry dętej, żołnierz armii generała Hallera), Andrzej Rafacz wraz z rodziną (ówczesny prezes Zarządu Głównego ZPPA), Józef Szafraniec, Andrzej Siuty, Jan Krzysiak, Maciej Ogrodny, Jakub Nowak. W. Leja, Bronisław Klus, Jan Łuszczek, Ferdynand Błazończyk, Józef Topór-Jądzorz (lutnik-muzyk), S. Bachleda-Baca (tenor), Maria Sandecka (sopran, śpiewaczka, absolwentka Konserwatorium Muzycznego w Chicago), Ludwina Łuszczek i Kazimiera Dąbrowska (pisały wiersze okolicznościowe), Stefania Kędzierski, Wiki Ciszek, Genowefa Topór, Antonina Duda, Alicja Leja. Koło przyjęło do swojego grona wielu żołnierzy, Podhalan, którzy przeszli z Brygadą Karpacką fronty II wojny światowej, a byli to: Kazimierz Koszyca, Ludwik Mrugała i Joachim Bryja. Zdjęcie - Zarząd i członkowie Koła Literacko-Dramatycznego w 1974 roku: Jan Łuszczek – prezes, Jan Kulach – wiceprezes, Magdalena Bochniak – wiceprezes, Stanisław Nowak – sekretarz protokołowy, Józef Łoś – sekretarzfinansowy, Franciszek Chowaniec jr – kasjer, L. Łuszczek – dyrektor. Do koła należeli również: M. Korczyk, S. Roj, państwo Łuszczkowie, Lejowie i Toporowie. Koło miało wielu muzykantów, takich jak: Jakub Topór-Jądzorz z Olczy Zakopane, Karol Stoch z Zębu, który też komponował i był twórcą orkiestry symfonicznej. Dyrygentem był brat słynnego Mieczysława Karłowicza – J. Karłowicz. Pozostali członkowie koła to: Andrzej Wróbel, Stefania Kędzierski, Mieczysław Mrózek, S. Bińkowski, śpiewem i tańcem kierowała S. Kędzierski. Wszyscy wymienieni tańczyli po góralsku, a z oryginalnych kroków tanecznych znani byli Bolesław i Andrzej Lacek oraz Anna Jarząbek-Lacek. Do koła należeli również: rodzina Nowobilskich z Gronkowa, Karol Skorusa, Janina Hraca-Bednarz (nauczycielka tańca w szkole dziecięcej), rodzina Jakuba Nowaka, syn Stanisław i córka Anna. Korespondentami koła byli: Józef Szafraniec (autor pierwszego tomiku poezji przy ZPPA „Z ojczystych stron”), Andrzej Siuty (nauczyciel w szkółce dziecięcej), Janina Hraca-Bednarz, Maria Sandecka, Genowefa Topór, K. Dąbrowska, Kazimierz Koszyca (napisał książkę o swoich przeżyciach na wojennym szlaku „Opowieści o turystach i żołnierzach generała Sikorskiego”) oraz Ludwina Łuszczek. Koło miało zespół muzyczny w składzie: Jan i Józef Guziok, Jan Rol, Józef i Andrzej Kowalkowski, Jan Krzysiak, Karol Stoch, Jakub Topór Jądzorz, Władysław Szczechowicz. Z biegiem czasu koło przyjęło nazwę Literacko-Dramatyczne im. Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Organizowało posiady, koncerty, zabawy, przedstawienia i w ZPPA spełniało rolę obecnego komitetu imprez. Było też finansowo wspomagane przez ZPPA, a obowiązkiem koła było występowanie na potrzeby Zarządu Głównego i kół związku. Przy Kole Literacko-Dramatycznym powstała szkółka tańca dla dorosłych, dzieci i młodzieży. Jako pierwsze w historii Związku Podhalan w latach 60. nakręciło film dokumentalny o tematyce góralskiej, tańcu i śpiewie. Film ten został przekazany do archiwum w Ludźmierzu. Koło postanowiło sprowadzić film do USA i ma zamiar pokazać go w Domu Podhalan w najbliższym czasie. W latach 60. i 70. z powodu braku napływu nowych członków, koło podupadło. Prezesami koła od 1949 r. byli: Franciszek Benedyk, Jakub Nowak, Jan Góziok, S. Bachleda Baca, Karol Stoch, Jan Łuszczek, Franciszek Chowaniec, J. Kędzierski, Ludwig Mrugała, Mieczysław Mrożek, Jan Bryja, Bolesław Łacek, Jan Słodyczka, a obecnie Zofia Bukowska. W 1986 r. obchodzono 35-lecie istnienia koła. Uroczystość połączono z akademią poświęconą pamięci patrona koła. W roku tym prochy poety zostały przewiezione z Warszawy na Cmentarz Zasłużonych „Pęksów Brzyzek” w Zakopanem. Autorem scenariusza i reżyserem uroczystości obchodzonych w Chicago była Zofia Bukowska. W 1997 r. koło wystawiło widowisko sceniczne „Górale i szlachta”, które przygotował Jan Słodyczka oraz „Moralność pani Dulskiej” w adaptacji góralskiej Jana Guta Mostowego. Od 2000 r. prezesem koła jest Zofia Bukowska – poetka, pisarka, która pisze w gwarze góralskiej, długoletnia sekretarka koła, była dyrektor koła w Brighton Park, współorganizatorka festiwalu „Na Góralska Nutę”, członek komitetu edukacji, korespondent ZPPA, redagowała pamiętniki o tematyce podhalańskiej. Zdobyła wiele nagród i wyróżnień na festiwalach w Polsce. Zainicjowała „Spotkania rodzinne”, które koło zorganizowało 3 lutego 2001 r. oraz w listopadzie 2003. Zofia Bukowska oraz Władysław Pawlikowski są członkami Komitetu Budowy Pomnika Katyńskiego. Jako pierwsza przywiozła ziemię z Katynia do USA. Jedna z kobiet, które pracowały przy budowie nowego Domu Podhalan. Koło Dramatyczno-Literackie uczestniczy we wszystkich uroczystościach organizowanych przez ZPPA, kościelnych i z okazji 3 Maja. Obecni członkowie koła to: Zofia Bukowska – prezes i Anna Figus Dawidek – wiceprezes, korespondent koła, członek i założyciel zespołu im. Bartusia Obrochty, aktorka występująca w wielu przedstawieniach amatorskich w Polsce i USA. Odznaczona Brązowym Krzyżem Zasługi (1979 r.). Kolejni członkowie koła to: Władysław Baran (wiceprezes, muzykant), Jan Słodyczka (były prezes, artysta, aktor, tancerz, muzykant, recytator, rzeźbiarz, budowniczy stylu podhalańskiego, odznaczony w 2001 r. nagrodą im. Kolberga), Zofia Słodyczka (występowała w wielu sztukach scenicznych), Stanisław Kulawiak (ludwisarz, aktor, założyciel kapeli „Żeleźnica”, w 2001 r. odznaczony nagrodą im. Kolberga), Zofia Bielska (długoletnia bardzo aktywna i oddana działaczka koła oraz innych organizacji przy ZPPA), Jan Żółtek (poeta, recytator, korespondent ZPPA, działacz Rodziny Radia Maryja), Anna Żółtek, Władysław Pawlikowski (lutnik, muzykant, nauczyciel w szkółce dziecięcej oraz były korespondent ZPPA), Zofia Łuszczek, Andrzej Łacek, Anna Jarząbek, S. Jarząbek, Bronisława Chyc-Tylka „Gaździna”, Józef Tylka (muzykant), Janina Hraca-Bednarz (długoletni członek koła), Jan Stopka, Jan Bryja, Joachim Bryja (zasłużony działacz koła, bibliotekarz ZPPA), Kuster Kowalkowski, Weronika Kowalkowski, Janina Kowal (instruktor i kierownik szkółki pieśni i tańca przy ZPPA, wyróżniona za pracę artystyczną przez burmistrza Chicago w 2003 r.), Stanisław Landowski (muzykant), Maria Landowska, Józef Ratułowski (muzykant), Małgorzata Kowalska. W ostatnim czasie do koła wstąpiły: Maria Krzeptowska-Giewont (poetka, współprowadząca program radiowy „Radio Związku Podhalan”), Anna Zalinska (oddana długoletnia działaczka ZPPA w USA, przewodnicząca komitetu imprez, dyrektor koła z New Jersey, długoletni członek i wiceprezes komitetu edukacji). Koło posiada własną kapelę im. Karola Stocha w składzie: Władysław Baran, Stanisław Landowski, Józef Tylka i Józef Ratułowski. Honorowym członkiem koła jest prof. Anna Brzozowska-Krajka, przewodnicząca Międzynarodowej Komisji Nauk i Badań, wiceprzewodnicząca polskiej sekcji The International Organization of Folk Art. 
Dnia 25 marca 2007r odbyło się zebranie sprawozdawczo - wyborcze Koła Nr 20 Literacko - Dramatycznego. |