W związku z obchodami jubileuszu 75-lecia powstania Związku Podhalan w Północnej Ameryce zarząd Koła nr Tylmanowa wraz z jego członkami mają zaszczyt dołączyć do grona kół tworzących ten związek, by wspólnie celebrować ten piękny jubileusz. Nasz wkład w krzewienie kultury i tradycji góralskich jest jeszcze niewielki, gdyż jesteśmy jednym z „ najmłodszych” kół. Jest to jednak dla nas ważne wyzwanie.

Historia powstania naszego koła przenosi nas do naszej „rodzinnej” miejscowości – Tylmanowa. Ta niewielka wieś letniskowa położona jest w dolinie Dunajca pomiędzy Gorcami a Beskidem Sądeckim. Nazwa wywodzi się od nazwiska ówczesnego dziedzica – Piotra Tylmana, któremu to przełożona starosądeckich klarysek Salomea w 1336 r. nadała ten obszar w posiadanie. Na terenie naszej parafii znajdują się takie zabytki jak: XVIII-wieczny kościół pod wezwaniem św. Mikołaja oraz dwór z pierwszej połowy XIX wieku. W odległości 1,5 km, na wzgórzu Basta, znajduje się droga krzyżowa tzw. Kalwaria Tylmanowska. Tylmanowa słynie z twórczości ludowej, a także rzemiosła artystycznego, szczególnie z wyrobu pantofli skórzanych. Od pewnego czasu aktywnie działa Koło Tylmanowa przy Związku Podhalan w Polsce. Celem koła jest odrodzenie i szerzenie kultury swojego regionu. Owocem tej działalnosci jest dziecięcy zespół góralski „Mali Tylmanowianie.
Z chęci pomocy materialnej naszej rodzinnej parafii oraz ku zjednoczeniu wszystkich tylmanowian na ziemi amerykańskiej, dnia 9 kwietnia 2000 roku założyliśmy Koło Tylmanowa. Jesteśmy niewielkim kołem liczącym ponad 20 członków. Poprzez naszą działalność chcemy, by nasi parafianie wiedzieli, że chociaż jesteśmy rozproszeni po świecie to jednak umiemy się odnaleźć i zjednoczyć. Oprócz pomocy dla parafian, chcemy także promować sport, wspierać szkołe itp. W przyszłości planujemy wyposażyć nasze koło w sztandar. Nie jesteśmy kołem wspierającym tylko parafię, ale także staramy się brać czynny udział w działalności Związku Podhalan. Jest to niekiedy trudne ze względu na brak czasu i codzienne obowiązki, ale w miarę możliwości pomagamy przy różnych imprezach związku. Uczestnictwo w takich przedsięwzięciach jednoczy nas – wszystkich górali, a co więcej – uczy, jak pielęgnować i przekazywać góralskie tradycje.
Obecny skład zarządu koła: Stanisław Kulasik - prezes, Marcin Hebda – wiceprezes, Józef Jurek – dyrektor, Stanisław Jurek – wicedyrektor, Magdalena Kulasik - skarbnik, Jadwiga Tworek - sekretarz protokołowy.

Członkowie Koła nr 74 Tylmanowa

75 lat istnienia Związku Podhalan na ziemi amerykańskiej pokazuje nam, że jesteśmy przykładem jedności i wierności tradycji i kulturze góralskiej. Z tej okazji Koło nr 74 Tylmanowa składa serdeczne życzenia i gratulacje dla zarządu głównego oraz wszystkich członków Związku Podhalan za 75 lat owocnej pracy. Jednocześnie jako cząstka związku deklarujemy wspierać dalszą działalność.

Gorce są częścią Beskidu Wysokiego i leżą 30 km na północ od Tatr, oddzielone od nich rozległą niecką Podhala i Spisza. Zajmują powierzchnię ok. 530 km kwadratowych, a najwyższy szczyt Gorców – Turbacz wznosi się na wysokość 1310 m n.p.m. Na obwodzie Gorców leżą 4 miasta: Nowy Targ, Rabka, Mszana Dolna i Krościenko oraz 25 wsi, z których kilka wciska się w wyloty dolin, natomiast 10 wsi rozłożyło się wewnątrz pasma. Jedną z nich jest Ochotnica położona w centrum masywu Gorców, pomiędzy łańcuchem Gorców od północy, a pasem Lubania od południa, otoczona szczytami: Turbacza, Gorca i Lubania. Zabudowania ciągną się po obu stronach rzeki i głównej drogi, a także w dolinach bocznych potoków na długości ok. 38 km. Jej oś stanowi droga o długości 27 km.

Najstarsza wzmianka o Ochotnicy znajduje się w dokumencie lokacyjnym z 1336 roku. Formalnie została założona dopiero 20 marca 1416 roku na mocy przywileju króla Władysława Jagiełły nadanego Dawidowi Wołochowi. Od dawna niektórzy jej mieszkańcy wiązali powstanie nazwy Ochotnica z rzeczownikami „ochota” bądź „ochotnik”. Świadczy o tym m.in. następujące podanie. „Jeden z panów możnych przejeżdżając przez włości tu swoje, napadnięty był od opryszków i uwięziony i nie wprzód na wolność puszczony, aż im przyrzekł, że nie tylko kary na nich domagać się nie będzie, ale im rozległą przestrzeń tej włości daruje, jakoż słowa dotrzymał i pierwsza osada z ochotników takowych powstała, nowymi potem przybyszami pomnożona”. Tymczasem w przywileju lokacyjnym wsi wyraźnie stwierdza się, że jej nazwa ma pochodzić od nazwy rzeki Ochodnicza. W dokumencie lokacyjnym nosiła ona nazwę „rivulus Ochodnik”. Nazwa ta niewątpliwie pochodzi od staropolskiego czasownika „ochodzić”, który znaczy to samo, co „obchodzić” i „obejść”. Nazwa „ochodnik” oznacza więc drogę, drożynę, ścieżkę umożliwiającą obejście, w naszym przypadku półkola, gdyż taki właśnie miała kształt ongiś droga królewska na odcinku Tylmanowa-Krościenko-Czorsztyn, prowadząca ze Starego Sącza do Nowego Targu. Korzystali z tego obejścia półkola m.in. poddani chłopi właścicieli wsi Harklowa wożąc do wsi Nawojowa, miejsca stałego pobytu ich panów, kury, gęsi, itp., gdyż daleko było pod zamek Czorsztyn aż na Krościenko objeżdżać, dlatego przerąbali sobie drogę do wsi Ochotnica, ażeby przez górę na wprost przejeżdżali, końmi pierwej a potem wozami...
Koło Ochotnica powstało dnia 17 marca 1999 roku w Chicago z inicjatywy rodowitych ochotniczan, wśród których założycielami byli: Stanisław Urbaniak, Bolesław Rusnak, Jan Szymczak, Maria Szymczak, Roman Szymczak, Jan Błachut, Bolesława Błachut, Bronisław Błachut, Marian Poliński, Anna Polińska, Jan Szczepaniak, Stanisława Kostecka, Czesława Ciecińska, Maria Królczyk i Jan Forenda. Pierwsze spotkanie odbyło się właśnie 17 marca 1999 r. w Klubie SWAP przy Irving Park Road w Chicago. Omówiono istotę powołania organizacji i uchwalono nazwę „Klub Ochotnica”. Termin tego spotkania przyjęto za datę założenia klubu. Drugie spotkanie, a właściwie już zebranie, odbyło się 10 kwietnia również w Klubie SWAP. Omówiono na nim cele i zadania oraz opracowano statut klubu. Zebranie wyborcze odbyło się natomiast 17 kwietnia 1999 r., tym razem w siedzibie Związków Klubów Polskich, które było połączone ze „święconką”. Dokonano wyboru pierwszego zarządu w składzie: kapelan – ks. Franciszek Florczyk, prezes – Bolesław Rusnak, wiceprezes – Jan Błachut, sekretarz – Janina Fasiczka, skarbnik – Jan Szymczak. Główne cele i zadania, jakie obrali sobie założyciele do realizacji, to przede wszystkim niesienie pomocy rodzinnej Ochotnicy, zjednoczenie wszystkich ochotniczan rozsianych po Ameryce Północnej oraz podtrzymywanie tradycji i wartości wyniesionych z Ochotnicy.

Klub Ochotnica należy do Związku Podhalan w Północnej Ameryce od 14 maja 1999 roku pod nazwą „Koło nr 72 Ochotnica”. Aby koło mogło działać i realizować swoje cele i zadania, potrzebne były fundusze, dlatego od samego początku organizowano różne imprezy: zabawy taneczne, stoliczkowe, pikniki itp. Pieniądze pochodziły też od sponsorów i sympatyków koła. Pierwsza zabawa taneczna została zorganizowana dnia 17 lipca 1999 r., a 10 września tego samego roku odbył się pierwszy piknik. Członków przybywało, powiększały się fundusze, więc należało „uciułane zielone” przesłać do rodzinnej wsi Ochotnicy. I tak się stało, co zresztą czynimy do dnia dzisiejszego. Za udzielanie pomocy otrzymaliśmy szereg aktów podziękowań, pamiątek, zdjęć i taśmy wideo, co zobowiązuje nas do dalszej działalności. Ale nasza pomoc nie ogranicza się tylko do Ochotnicy, przekazujemy również fundusze na akcje organizowane przez tutejszy Związek Podhalan oraz tam, gdzie zachodzi pilna potrzeba, zwłaszcza na dobry cel np. misjonarzom.

W naszych progach mieliśmy okazję gościć o. Władysława Kozła, misjonarza pochodzącego z Ochotnicy, który od 24 lat pracuje na misjach w Kamerunie. W czasie spotkania opowiadał o obyczajach, kulturze i życiu mieszkańców tego kraju. Gościliśmy także ks. dziekana Józefa Urbaniaka (też pochodzącego z Ochotnicy), proboszcza parafii w Wojniczu, któremu nadaliśmy tytuł Honorowego Kapelana Koła.
Zarząd Koła Ochotnica serdecznie dziękuje członkom, sympatykom oraz głównemu sponsorowi – państwu Urbaniakom za udział w imprezach i wkład wnoszony w rozwój koła. Dziękujemy również Zarządowi Głównemu Związku Podhalan za współpracę z nami; kapelanowi naszego koła ks. Franciszkowi Florczykowi za duchowe przewodnictwo i głoszone Słowo Boże; korespondentowi Związku Podhalan mgr. Janowi Skupniowi za publikowanie ogłoszeń, zaproszeń, podziękowań itp. naszego koła w „Dzienniku Związkowym” w kolumnie „Co słychać wśród Podhalan?” i w „Tygodniku Podhalańskim”; programowi radiowemu Związku Podhalan za ogłaszanie na falach eteru naszych imprez.

Koło Ochotnica pragnie kontynuować obrany przez założycieli kierunek i rozwijać dalszą współpracę z Zarządem Głównym ZP oraz kołami zrzeszonymi w Związku Podhalan w Północnej Ameryce.

Obecny zarząd Koła nr 72 Ochotnica: kapelan – ks. Franciszek Florczyk, honorowy kapelan – ks. dziekan Józef Urbaniak, prezes – Jan Chlipała, wiceprezesi: Stanisław Franczyk i Bronisław Błachut, sekretarz protokołowy – Maria Szymczak, skarbnik – Jan Szymczak, dyrektor – Stanisław Franczyk, wicedyrektor – Janina Fasiczka, marszałkowie: Jan Faron i Roman Szymczak, rada koła: Stanisław Urbaniak, Marian Błachut, Stanisław Czepiel, Marian Poliński i Józefa Topolska, komisja rewizyjna: Maria Błachut, Stanisław Błachut i Celina Szymczak, komitet imprez: Marian Poliński, Kazimiera Błachut, Halina Franczyk, Halina Urbaniak, Maria Handzel, Krystyna Wójciak, Antonina Polińska, Stanisław Szymczak, Jan Szymczak, Janina Walczok, Alicja Czepiel, Leokadia Chlipała, Marian Błachut, Agnieszka Polińska, Robert Poliński, Roman Szymczak i Józef Wójciak.
Jan Chlipała

     Zaskale to nieduża wioska położona niedaleko Nowego Targu, licząca około 1000 mieszkańców. W latach 70. powstał tam POM, w którym naprawiano maszyny rolnicze. Wybudowano dwa bloki i stołówkę dla przyjezdnych pracowników POM-u. Kilka lat później w pomieszczeniach stołówki urządzono Dom Opieki Społecznej. Początkowo Zaskale należało do parafii Szaflary. W roku 1986 rozpoczęła się w Zaskalu budowa kościoła pod wezwaniem św. Wojciecha. Wkrótce przy kościele utworzono cmentarz. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych kościół w Zaskalu stał się parafią. Proboszczem został ks. Krzysztof Kopeć. Związek Podhalan w Zaskalu co roku organizuje w miejscowej remizie strażackiej konkursy potraw regionalnych, w których uczestniczą gospodynie ze wszystkich wsi gminy Szaflary.

Pomysłodawcą założenia koła Zaskale był Wacław Mucha przy współpracy znajomych z Zaskala. Na pierwsze spotkanie do domu Wacława Muchy przybyli: S. Gacek, R. Gacek, J. Stanek, A. Gacek, G. Bień, J. Kalata, J. Szlaga i J. Mucha. Rozmawiali na temat założenia koła, a tematem przewodnim była pomoc kościołowi i szkole oraz utworzenie klubu piłki nożnej. Pierwsze zebranie zaskalan odbyło się 5 grudnia 1999 roku. Gośćmi byli: prezes koła Ostrowsko Zdzisław Domalik z żoną, chorąży tego koła – Stanisław Ludzia, marszałek Związku Podhalan Jan Pietka. Wybrano 20-osobowy zarząd koła w składzie: prezes – Anna Matuz, wiceprezesi: Wacław Mucha i Janina Fasiczka, sekretarz protokołowy – Anna Bień, skarbnik – Marek Cisoń, sekretarz skarbowy – Grażyna Gacek, dyrektor – Leon Król, wicedyrektor – Piotr Nosal, komisja rewizyjna: A. Cetera, A. Gacek, M. Stanek, W. Kamińska, G. Bień, J. Szeliga, Z. Mrowca, marszałkowie: R. Gacek, J. Kalata, E. Walkosz, P. Laba, J. Kamiński.

Od samego początku koło organizowało zabawy, pikniki i „opłatki”, z których dochód przeznaczano na pomoc rodakom z Zaskala, m.in. na rozbudowę kościoła czy szkołę. Zebrania członków koła odbywają się w Hamlin Club, dzięki życzliwości Anny i Stanisława Jarząbków, którzy udostępniają salę. Koło pomogło Janinie Weron, która po śmierci męża Bogdana pragnęła spełnić jego marzenie i wydać książkę ze zbiorem jego opowiadań. Stało się to możliwe dzięki wsparciu finansowemu koła Zaskale.
Na jednym z kolejnych zebrań zmienił się nieznacznie skład zarządu koła. Sekretarzem protokołowym została Agnieszka Gacek, sekretarzem skarbowym – Zofia Mrowca, wicedyrektorem – Stanisław Mrozek, wiceprezesem – Anna Waksmundzka.
Obecnie Koło nr 73 Zaskale liczy 80 członków.

Zarząd koła Zaskale pragnie podziękować wszystkim członkom koła za pomoc w organizowaniu różnego rodzaju imprez.

     Pierwsze zebrania nowobystrzan sięgają lat 80. Zostały zorganizowane z inicjatywy Franka Polaka (Bogoc), Władysława Mulicy (Balek) przy wsparciu rodzin: Stanisława Żołnierczyka (Zubek), Stanisława Łowisza (Michalok), Józefa Bartola (Granot) i innych. Aby pomóc swojej rodzinnej wsi Nowe Bystre, organizowane były spotkania, składki pieniężne od rodzin mieszkających w tym czasie w Chicago na budowę nowej remizy strażackiej, dla kościoła, na zakup centrali telefonicznej w Nowem Bystrem itp. Spotykając się na licznych zabawach i imprezach, widząc bratnie koła i tę silną działalność Związku Podhalan w Północnej Ameryce, wspominano, aby założyć swoje bystrzańskie koło, aby wstąpić do rzeszy kół całego Podhala, żeby inni usłyszeli o wsi Nowe Bystre, tak pięknie malowniczo położonej na zboczu Gubałówki. Z powodu małej liczby rodzin z Nowego Bystrego, odkładano to na później. Korzystne zmiany nastąpiły w latach 90. Do Chicago przyjechało wiele nowych rodzin, co dało nadzieję na zgromadzenie wystarczającej liczby członków koła. Dużą zachętą stał się „zabytkowy” (z XVIII wieku) kościół parafialny w Nowem Bystrem pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Ks. proboszcz Stanisław Gacek i komitet parafialny podjęli się generalnego remontu kościoła. Franciszek Polak, który w 1997 r. przebywał z rodziną na wakacjach w Nowem Bystrem spotkał się z komitetem i poprosił o pisemną prośbę o pomoc w pracach remontowych. W planach była rozbudowa tyłu kościoła, pokrycie gontem, ogrodzenie, ocieplenie i oszalowanie „imitacją płaz”, założenie nowych okien witrażowych, kostki brukowej itp. Apel spotkał się z szybkim odzewem wśród wszystkich nowobystrzan i parafian Ratułowa. Pochodzący z Nowego Bystrego: Władysław Mulica, Andrzej Para, rodzina Staszel, Piotr Tylka, Władysław Fudala, rodziny Łowiszów i Bartoli, Władysław Żegleń i inni zdecydowali, że zorganizują co roku składkę na remont kościoła.

W restauracji „Przy Kominku” odbyło się pierwsze zebranie, na którym przeznaczyli znaczną sumę pieniędzy na pomoc parafii. Wtedy też omawiano sprawę założenia koła Nowe Bystre i dalszą pomoc dla parafii. Następne zebranie odbyło się w domu Andrzeja Pary przy ulicy Archer, na które przyszli prawie wszyscy bystrzanie. Ponownie zebrano pieniądze na kościół i jednocześnie wybrano zarząd koła Nowe Bystre. W skład pierwszego zarządu weszli: ks. Władysław Takuśki – kapelan, Franciszek Polak „Bogoc” – prezes, Andrzej Para „Olesiok” – wiceprezes, Jadwiga Mulica „Rowniowski” – wiceprezes, Anna Ryś „Majerczyk” – sekretarz protokołowy, Władysław Mulica „Balek” – sekretarz finansowy, Mariusz Winnicki „Dozodzkow” – skarbnik, Władysław Fudala „Dzianison” – dyrektor, Piotr Tylka „Michniok” – pierwszy chorąży, Czesław Łowisz „Michalok” – chorąży, Piotr Staszel „Król” – marszałek, komisja rewizyjna: Tadeusz Staszel „Król”, Teresa Zubek „Dzianison”, Władysława Żegleń „Dorzocek”.

12 listopada 1998 roku w Domu Podhalan odbyło się walne zebranie Zarządu Głównego Związku Podhalan w Północnej Ameryce. Franciszek Polak złożył na ręce prezesa związku Edwarda Wilczka listę członków z prośbą o przyjęcie koła Nowe Bystre do ZPPA. Koło otrzymało numer 71. Przyjęto też konstytucję koła. Zadaniem i celem naszego koła jest krzewić kulturę góralską, gwarę, podtrzymywać ducha sztuki i tradycji Podhala. Wśród nowobystrzan mieszkających w USA tworzyć jedną rodzinę podhalańską, budzić miłość do ziemi ojczystej, współpracować z innymi organizacjami w Ameryce i w Polsce, pomagać w trudnych warunkach życiowych członkom koła, wspierać finansowo wieś Nowe Bystre oraz parafię. Uroczystość zaprzysiężenia Koła nr 71 Nowe Bystre pod patronatem św. Jana Chrzciciela rozpoczęła się mszą św. dziękczynną 7 lutego 1999 roku w kościele św. Ryszarda. Po mszy św. odbył się bankiet i opłatek w Domu Podhalan, gdzie zarząd i członkowie nowego koła złożyli uroczystą przysięgę.

Przysięga

Po bardzo udanym pierwszym bankiecie zarząd ustalił, że co roku 24 czerwca (w dniu św. Jana Chrzciciela) tak, jak w Nowem Bystrem, koło organizować będzie odpust bystrzański. Postanowiono też urządzać zabawy w rocznicę założenia koła oraz darmowe pikniki. Zgromadzone fundusze z zabaw i donacji przeznaczaliśmy na dalszy remont i odnowę kościoła parafialnego w Nowem Bystrem, na szkołę, wózek inwalidzki, ognisko w Nowem Bystrem i ośrodek zdrowia w Ratułowie. Zarząd zaplanował także z okazji 5-lecia koła ufundować sztandar. 4 maja 2003 roku w Katedrze Świętego Imienia w Chicago odprawiona została historyczna msza św. podhalańska pod przewodnictwem ks. biskupa Jerzego Mazura z Polski oraz kapelana o. Wacława Lecha, wicekapelana ks. Franciszka Florczyka i księży kapelanów innych kół Związku Podhalan. Mszę odprawiono w intencji 25-lecia pontyfikatu Jana Pawła II. Prezes koła Franciszek Polak odebrał od prezesa ZPPA Henryka Mikołajczyka i o. Wacława Lecha różaniec darowany i poświęcony przez Ojca Świętego Jana Pawła II.
25 stycznia 2003 roku na uroczystym „opłatku” parafialnym gościliśmy ks. Krzysztofa Kocota, proboszcza parafii Nowe Bystre. Uczestniczył też w uroczystości poświęcenia sztandaru, która odbyła się w kościele Matki Bożej, połączonej z bankietem i „opłatkiem” - 1 lutego 2004 w Domu Podhalan. Dochód z bankietów i od sponsorów przeznaczyliśmy na odnowę wnętrza kościoła w Nowem Bystrem. Piękny sztandar, zaprojektowany przez prezesa koła Franciszka Polaka, wyszyły siostry westianki w Zakopanem. Z jednej strony sztandaru patron parafii św. Jan Chrzciciel chrzci Pana Jezusa w rzece Jordan, a z drugiej – przedstawiona jest Matka Boża Jaworzyńska Królowa Tatr na tle Giewontu. Na uroczystości poświęcenia sztandaru prezes koła powiedział:

„Moi Ostomili, pięć roków minęło, jak my przysięgę składali przy otwarciu koła. Tak my se gwarzyli, coby nasa praca, hej plony wydawała. Z chęciom parafie naszą scyrze wspomagała. Poświęcome sztandar tys me przyrzekali, żeby tu z patronem nom przybranym kraju na uroczystościach stanąć w tym góralskim stroju, by tu z górolami spotykać sie cęsto. Dyć my han som przecie spod Giewontu prosto. Pozierome se han na te piykne turnie, tys i zaspiewomy, zatońcymy siumnie. Niech św. Jan Chrzciciel zawsze nos prowadzi, Bóg, Najświętsza pani sićkim błogosławi „.

Poświęcenie sztandaru

Dnia 7 marca 2004 roku w Domu Podhalan odbyło się walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze. W obecności 17 członków koła został wybrany nowy zarząd w składzie: ks. Tadeusz Dzieszko – kapelan, Andrzej Para „Olesiok” – prezes, Piotr Tylka „Michniok” – wiceprezes, Małgorzata Tylka „Michniokowa” – wiceprezes, Anna Kulach „Wsiokowa” – sekretarz protokołowy, Władysław Mulica „Balek” – sekretarz finansowy, Piotr Staszel „Król” – skarbnik, Halina Winnicki „Dozockowa” – dyrektor, Władysław Krzysiak – sztandarowy, Franciszek Polak „Bogoc” – marszałek, Jadwiga Mulica „Rowniowski”, Maciej Styrczula „Brylowcon” i Władysław Fudala „Dzianison” – komisja rewizyjna. Na zebraniu omówiono plan działania koła na rok 2004, m.in. zorganizowanie zabawy 26 czerwca na odpust bystrzański i „opłatka” noworocznego oraz organizowanie zebrań.