Koło nr 16 Stowarzyszenie Górali Zakopiańskich Utica, New York

     W 1951 roku prezesem Koła nr 16 był Jakub Myrda. W skład zarządu wchodzili ponadto: Jan S. Gacek – sekretarz finansowy, Wawrzyniec Gacek – sekretarz protokołowy, Marcin Gacek – marszałek, Józef Myrda – kasjer.

makieta_img_105
     Stowarzyszenie Górali Zakopiańskich, Koło nr 16 w Utica, N.Y. W pierwszym rzędzie od lewej: Edward Ciszek, Janina Nogaś, Mieczysław Gacek; drugi rząd: Jan S. Gacek, Anna Gacek, Jakub Myrda, Agata Ciszek, Jan Myrda; trzeci rząd: A. Dziechciowski, ładysława Gacek, Genowefa Ciszek, Floryntia Myrda, Wawrzyniec Gacek; czwarty rząd: Jan Nogaś, Anna Gacek, Marcin Gacek, Emilia Drabina, Jan Gol, Wanda Zuzga i Józef Myrda.

Koło nr 17 Klubu Okręgu Maków Podhalański

     Na czele Zarządu Koła nr 17 Związku Podhalan w Północnej Ameryce -Klubu Okręgu Maków Podhalański w 1954 roku stał prezes Stanisław Giertuga. Funkcje wiceprezesów pełnili: Agnieszka Ostaficzuk i Czesław Radwan. W skład zarządu wchodzili ponadto: sekretarz protokołowy – Ludwik Kołodziej, sekretarz finansowy - Wincenty Wojtanek, kasjer – Józef Borowy, marszałek – Stanisław Rychtarczyk, pod-marszałek – Anastazja Koper; rada gospodarcza: Józef Polak, Rozalia Hawryśko i Anastazja Koper.

Koło nr 19 im. Andrzeja Ducha - Knapczyka

     Koło nr 19 im. Andrzeja Ducha-Knapczyka zostało założone 9 stycznia 1949 roku. Pierwsze zebranie odbyło się w domu prezesa Związku Podhalan w Północnej Ameryce Andrzeja Rafacza. Wybrano zarząd koła, któremu nadano nr 19 oraz patronat im. Andrzeja Ducha-Knapczyka -słynnego muzyka, nauczyciela, urodzonego we wsi Ciche na Podhalu. „Duch” był przydomkiem odziedziczonym po dziadkach, który z honorem piastował, bo rzeczywiście rozpalał wśród Podhalan wartości duchowe szlachetnego Polaka i Podhalanina. Współzałożycielami koła byli śp.: Andrzej Rafacz, Józef Nykaza, Stanisław Kopiński, Józef Trunko. Pierwszy zarząd koła: Józef Marusarz - prezes, Józef Nykała i Alicja Boblak – wiceprezesi, Helena Trunko – sekretarz protokołowy, Rudolf Radon – sekretarz finansowy, WładysławaRafacz – kasjerka. W początkowym okresie działalności koło organizowało zebrania w domach prywatnych. Działalność koła oparta była na konstytucji Związku Podhalan w Ameryce. Po zakupieniu Domu Podhalan przy ulicy 3035 W. 51st w Chicago, zebrania Koła nr 19 odbywały się regularnie. Celem działalności koła było zachowanie podhalańskiej kultury, wiary katolickiej, braterstwa i patriotyzmu oraz więzi z ojczystym Podhalem. Koło pomagało materialnie rodzinnym miejscowościom i organizowało imprezy charytatywne. Zarząd koła w 1954 roku: prezes – S. Kopiński, wiceprezesi – S. Urbaś i Alicja Boblak, sekretarz protokołowy – S. Przybyszewski, sekretarz finansowy – Janina Stolarczyk, kasjer – Helena Trunko, dyrektor – A. Wróbel, marszałek – J. Nowak.
 makieta_img_108
 Zarząd Koła nr 19, 1954 rok

     Członkowie zarządu koła, biorąc przykład ze swojego patrona, udzielali się w pracy społecznej i swoje stanowiska piastowali często przez wiele lat. Alicja Boblak urząd wiceprezesa pełniła 15 lat, Aniela Marek była wiceprezesem 19 lat, Anna Benbenek przez 19 lat pełniła funkcję sekretarza protokołowego, Julia Petunis 20 lat była sekretarzem finansowym, Helena Trunko – kasjerka, sekretarz protokołowy, dyrektor Zarządu Głównego – 34 lata działalności. Oprócz Józefa Marusarza funkcję prezesów pełnili: Stanisław Kopiński, Stanisław Urbaś i Stanisław Przybyszewski, który piastował ten urząd przez 19 lat. Należy też wspomnieć o śp. Józefie Szafrańcu, który jako pierwszy wydał przy Związku Podhalan w Ameryce tomik poezji pt. „Z ojczystych stron”. Pełnił też funkcję redaktora ZPPA, pisał do kolumny „Co słychać wśród Podhalan” w „Dzienniku Związkowym” w Chicago. Andrzej Rafacz, prezes ZPPA, dzięki któremu został zakupiony Dom Podhalan; Andrzej Wróbel – tancerz, śpiewak, długoletni prezes ZPPA; Józef Złoza – śpiewak, tancerz, dyrektor Zarządu Głównego ZP; Jakub Nowak – pierwszy gospodarz Domu Podhalan; Józef Topór – muzyk i lutnik.      Po długoletnim piastowaniu stanowiska prezesa Koła nr 19 przez Stanisława Przybyszewskiego, prezesem został Feliks Leśnicki, któremu w pracy na rzecz koła pomagała rodzina. 31 grudnia 1981 r. w Domu Podhalan urządzono zabawę sylwestrową, która przysporzyła kołu nie tylko dochodów, ale i nowych członków. W 1982 roku kapelanem koła został o. Tomasz Bałys, przeor klasztoru oo. karmelitów w Munster (Indiana). W 1983/1984 r. odbyły się kolejne wybory. W skład zarządu weszli: Feliks Leśnicki – prezes, Andrzej Kotelnicki i Janina Leśnicki – wiceprezesi, Aniela Malecka – sekretarz protokołowy, Anna Gabalewicz – sekretarz finansowy, Stela Gromala – kasjerka, Marek Gąsienica – marszałek, opiekunowie kasy: Mieczysław Bieńkowski, Alicja Boblak, Anna Bafia, Franciszek Kwiatkowski, chorążowie: Jakub Rychtarczyk, Józef Gałczyński, dyrektor – Helena Trunko.

     Członek Koła nr 19 inż. Zygmunt Latka zaprojektował nowy Dom Podhalan przy S. Archer w Chicago. Było to w roku 1982/83, kiedy sprzedano starą siedzibę związku. Na potrzeby nowego Domu Podhalan koło przekazało $3000 pożyczki bezzwrotnej. W 1983 roku, gdy rozpoczął się pierwszy festiwal ”Na Góralską Nutę”, jako jedno z pierwszych ofiarowało pomoc finansową. W 1996 roku na cele ostatecznego spłacenia długu na siedzibę ZP koło przekazało $1500. W 1987 roku członkowie koła zorganizowali po raz pierwszy pielgrzymkę pieszą z Chicago do klasztoru oo. karmelitów bosych w Munster. W roku 1998/1999 zarząd Koła nr 19 im. A. Ducha-Knapczyka przedstawiał się następująco: Feliks Leśnicki – prezes, Franciszek Leśnicki i Zofia Bielska – wiceprezesi, Mieczysław Bińkowski – sekretarz protokołowy, AnnaGabalewicz – sekretarz finansowy, Janina Ras – kasjerka, Leszek Gabalewicz – marszałek, opiekunowie kasy: Anna Tomaszek, Ludwina Rychtarczyk, Danuta Babul, chorążowie: Józef Rychtarczyk, Tadeusz Sołtys, Stanisław Karwaczka, Franciszek Rychtarczyk.
makieta_img_109

     Nowy zarząd koła na rok 2003: kapelan – o. Tomasz Bałys, prezes – Feliks Leśnicki, wiceprezesi: Frank Leśnicki i Zofia Bielska, sekretarz protokołowy – Mieczysław A. Bińkowski, sekretarz finansowy – Anna Gabalewicz, kasjerka – Janina Ras, marszałek – Jan Barnaś, rada gospodarcza: Anna Tomasek, Elżbieta Dawidowicz, Ludwika Rychtarczyk, chorążowie: Stanisław Karwaczka i Józef Rychtarczyk, dyrektor – Feliks Leśnicki, zastępca dyrektora – Jan Mikoś.

Koło nr 18 Giewont

     Koło nr 18 Giewont, Mount Pleasant, Pensylwania w 1951 roku skupiało w swych szeregach starszych Podhalan i młodzież podhalańską urodzoną już w Stanach Zjednoczonych. Młodzież ta wykazywała zainteresowanie tańcami, śpiewem i kulturą podhalańską. Dzięki niej odbywały się liczne przedstawienia, społeczność amerykańska w Pensylwanii zapoznawała się z kulturą polskich górali.

Koło nr 20 Literacko-Dramatyczne im. Kazimierza Przerwy-Tetmajera

     Koło Literacko-Dramatyczne powstało w styczniu 1949 roku, przyjmując nazwę Koło Dramatyczne Górali Tatrzańskich. Jego celem było i jest utrzymanie, pielęgnowanie, szerzenie tradycji i kultury Podhala. Koło przyjęło godne imię Kazimierza Przerwy-Tetmajera, „Panicza z Ludźmierza” (jak go zwano), wielkiego poety, pisarza, który rozsławił Podhale i jego lud. Polscy emigranci, choć na obcych, ale przyjaznych ziemiach, organizowali polonijne grupy i tak też powstało koło literacko-dramatyczne. Głównym inicjatorem założenia koła był Józef Łopatowski, pierwszy sekretarz Związku Podhalan w Północnej Ameryce, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tworzył, pisał sztuki sceniczne o tematyce podhalańskiej, jak: „Wesele u Jędrzejowej z Hranic”, „Jak dobrzy chłopcy poszli za bucki”, „ Wesele Janosika”. Pierwszym prezesem koła był Franciszek Benedyk, wiceprezesami – J. Łuszczek, K. Stoch, Ludwina Kasjan. W radzie gospodarczej byli: S. Bachleda Baca, Jan Goziok. Do koła należeli też: Józef Łopatowski, Michał Rekucki (studiował na Sorbonie w Paryżu, ukończył Akademię Sztuk Pięknych, artysta-malarz), Franciszek Chowaniec (kapelmistrz orkiestry dętej, żołnierz armii generała Hallera), Andrzej Rafacz wraz z rodziną (ówczesny prezes Zarządu Głównego ZPPA), Józef Szafraniec, Andrzej Siuty, Jan Krzysiak, Maciej Ogrodny, Jakub Nowak. W. Leja, Bronisław Klus, Jan Łuszczek, Ferdynand Błazończyk, Józef Topór-Jądzorz (lutnik-muzyk), S. Bachleda-Baca (tenor), Maria Sandecka (sopran, śpiewaczka, absolwentka Konserwatorium Muzycznego w Chicago), Ludwina Łuszczek i Kazimiera Dąbrowska (pisały wiersze okolicznościowe), Stefania Kędzierski, Wiki Ciszek, Genowefa Topór, Antonina Duda, Alicja Leja. Koło przyjęło do swojego grona wielu żołnierzy, Podhalan, którzy przeszli z Brygadą Karpacką fronty II wojny światowej, a byli to: Kazimierz Koszyca, Ludwik Mrugała i Joachim Bryja.
makieta_img_114

Zdjęcie - Zarząd i członkowie Koła Literacko-Dramatycznego w 1974 roku: Jan Łuszczek – prezes, Jan Kulach – wiceprezes, Magdalena Bochniak – wiceprezes, Stanisław Nowak – sekretarz protokołowy, Józef Łoś – sekretarzfinansowy, Franciszek Chowaniec jr – kasjer, L. Łuszczek – dyrektor.

     Do koła należeli również: M. Korczyk, S. Roj, państwo Łuszczkowie, Lejowie i Toporowie. Koło miało wielu muzykantów, takich jak: Jakub Topór-Jądzorz z Olczy Zakopane, Karol Stoch z Zębu, który też komponował i był twórcą orkiestry symfonicznej. Dyrygentem był brat słynnego Mieczysława Karłowicza – J. Karłowicz. Pozostali członkowie koła to: Andrzej Wróbel, Stefania Kędzierski, Mieczysław Mrózek, S. Bińkowski, śpiewem i tańcem kierowała S. Kędzierski. Wszyscy wymienieni tańczyli po góralsku, a z oryginalnych kroków tanecznych znani byli Bolesław i Andrzej Lacek oraz Anna Jarząbek-Lacek. Do koła należeli również: rodzina Nowobilskich z Gronkowa, Karol Skorusa, Janina Hraca-Bednarz (nauczycielka tańca w szkole dziecięcej), rodzina Jakuba Nowaka, syn Stanisław i córka Anna. Korespondentami koła byli: Józef Szafraniec (autor pierwszego tomiku poezji przy ZPPA „Z ojczystych stron”), Andrzej Siuty (nauczyciel w szkółce dziecięcej), Janina Hraca-Bednarz, Maria Sandecka, Genowefa Topór, K. Dąbrowska, Kazimierz Koszyca (napisał książkę o swoich przeżyciach na wojennym szlaku „Opowieści o turystach i żołnierzach generała Sikorskiego”) oraz Ludwina Łuszczek. Koło miało zespół muzyczny w składzie: Jan i Józef Guziok, Jan Rol, Józef i Andrzej Kowalkowski, Jan Krzysiak, Karol Stoch, Jakub Topór Jądzorz, Władysław Szczechowicz.

     Z biegiem czasu koło przyjęło nazwę Literacko-Dramatyczne im. Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Organizowało posiady, koncerty, zabawy, przedstawienia i w ZPPA spełniało rolę obecnego komitetu imprez. Było też finansowo wspomagane przez ZPPA, a obowiązkiem koła było występowanie na potrzeby Zarządu Głównego i kół związku. Przy Kole Literacko-Dramatycznym powstała szkółka tańca dla dorosłych, dzieci i młodzieży. Jako pierwsze w historii Związku Podhalan w latach 60. nakręciło film dokumentalny o tematyce góralskiej, tańcu i śpiewie. Film ten został przekazany do archiwum w Ludźmierzu. Koło postanowiło sprowadzić film do USA i ma zamiar pokazać go w Domu Podhalan w najbliższym czasie.

     W latach 60. i 70. z powodu braku napływu nowych członków, koło podupadło. Prezesami koła od 1949 r. byli: Franciszek Benedyk, Jakub Nowak, Jan Góziok, S. Bachleda Baca, Karol Stoch, Jan Łuszczek, Franciszek Chowaniec, J. Kędzierski, Ludwig Mrugała, Mieczysław Mrożek, Jan Bryja, Bolesław Łacek, Jan Słodyczka, a obecnie Zofia Bukowska. W 1986 r. obchodzono 35-lecie istnienia koła. Uroczystość połączono z akademią poświęconą pamięci patrona koła. W roku tym prochy poety zostały przewiezione z Warszawy na Cmentarz Zasłużonych „Pęksów Brzyzek” w Zakopanem. Autorem scenariusza i reżyserem uroczystości obchodzonych w Chicago była Zofia Bukowska. W 1997 r. koło wystawiło widowisko sceniczne „Górale i szlachta”, które przygotował Jan Słodyczka oraz „Moralność pani Dulskiej” w adaptacji góralskiej Jana Guta Mostowego. Od 2000 r. prezesem koła jest Zofia Bukowska – poetka, pisarka, która pisze w gwarze góralskiej, długoletnia sekretarka koła, była dyrektor koła w Brighton Park, współorganizatorka festiwalu „Na Góralska Nutę”, członek komitetu edukacji, korespondent ZPPA, redagowała pamiętniki o tematyce podhalańskiej. Zdobyła wiele nagród i wyróżnień na festiwalach w Polsce. Zainicjowała „Spotkania rodzinne”, które koło zorganizowało 3 lutego 2001 r. oraz w listopadzie 2003. Zofia Bukowska oraz Władysław Pawlikowski są członkami Komitetu Budowy Pomnika Katyńskiego. Jako pierwsza przywiozła ziemię z Katynia do USA. Jedna z kobiet, które pracowały przy budowie nowego Domu Podhalan. Koło Dramatyczno-Literackie uczestniczy we wszystkich uroczystościach organizowanych przez ZPPA, kościelnych i z okazji 3 Maja. Obecni członkowie koła to: Zofia Bukowska – prezes i Anna Figus Dawidek – wiceprezes, korespondent koła, członek i założyciel zespołu im. Bartusia Obrochty, aktorka występująca w wielu przedstawieniach amatorskich w Polsce i USA. Odznaczona Brązowym Krzyżem Zasługi (1979 r.). Kolejni członkowie koła to: Władysław Baran (wiceprezes, muzykant), Jan Słodyczka (były prezes, artysta, aktor, tancerz, muzykant, recytator, rzeźbiarz, budowniczy stylu podhalańskiego, odznaczony w 2001 r. nagrodą im. Kolberga), Zofia Słodyczka (występowała w wielu sztukach scenicznych), Stanisław Kulawiak (ludwisarz, aktor, założyciel kapeli „Żeleźnica”, w 2001 r. odznaczony nagrodą im. Kolberga), Zofia Bielska (długoletnia bardzo aktywna i oddana działaczka koła oraz innych organizacji przy ZPPA), Jan Żółtek (poeta, recytator, korespondent ZPPA, działacz Rodziny Radia Maryja), Anna Żółtek, Władysław Pawlikowski (lutnik, muzykant, nauczyciel w szkółce dziecięcej oraz były korespondent ZPPA), Zofia Łuszczek, Andrzej Łacek, Anna Jarząbek, S. Jarząbek, Bronisława Chyc-Tylka „Gaździna”, Józef Tylka (muzykant), Janina Hraca-Bednarz (długoletni członek koła), Jan Stopka, Jan Bryja, Joachim Bryja (zasłużony działacz koła, bibliotekarz ZPPA), Kuster Kowalkowski, Weronika Kowalkowski, Janina Kowal (instruktor i kierownik szkółki pieśni i tańca przy ZPPA, wyróżniona za pracę artystyczną przez burmistrza Chicago w 2003 r.), Stanisław Landowski (muzykant), Maria Landowska, Józef Ratułowski (muzykant), Małgorzata Kowalska. W ostatnim czasie do koła wstąpiły: Maria Krzeptowska-Giewont (poetka, współprowadząca program radiowy „Radio Związku Podhalan”), Anna Zalinska (oddana długoletnia działaczka ZPPA w USA, przewodnicząca komitetu imprez, dyrektor koła z New Jersey, długoletni członek i wiceprezes komitetu edukacji).
    
     Koło posiada własną kapelę im. Karola Stocha w składzie: Władysław Baran, Stanisław Landowski, Józef Tylka i Józef Ratułowski. Honorowym członkiem koła jest prof. Anna Brzozowska-Krajka, przewodnicząca Międzynarodowej Komisji Nauk i Badań, wiceprzewodnicząca polskiej sekcji The International Organization of Folk Art.

makieta_img_115